VBG-RAMG কি ?VBG-RAMG আৰু NREGA ৰ পার্থক্য কি ?

ভাৰতবৰ্ষ এখন কৃষিভিত্তিক দেশ আৰু ইয়াৰ প্ৰকৃত আত্মা গাঁৱত নিহিত হৈ আছে। ভাৰতৰ সামগ্ৰিক বিকাশৰ বাবে গ্ৰামাঞ্চলৰ উন্নয়ন অপৰিহাৰ্য। বিগত সময়ছোৱাত ভাৰত চৰকাৰে গ্ৰামীণ দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূল আৰু কৰ্মসংস্থানৰ বাবে বিভিন্ন আঁচনি গ্ৰহণ কৰি আহিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য আছিল মহাত্মা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰামীণ নিয়োগ নিশ্চিতকৰণ আইন বা চমুকৈ MGNREGA। 

কিন্তু সময়ৰ লগে লগে সমাজ আৰু অৰ্থনীতিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত ভাৰতক এখন 'বিকশিত ৰাষ্ট্ৰ' (Viksit Bharat) হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্যৰে শেহতীয়াকৈ চৰকাৰে গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থানৰ ক্ষেত্ৰত এক যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনিছে। NREGA ৰ স্থানত প্ৰৱৰ্তন কৰা এই নতুন ব্যৱস্থাটোৱেই হৈছে VBG-RAMG।

এই লেখাত VBG-RAMG কি, ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য, আৰু পুৰণি NREGA ব্যৱস্থাৰ সৈতে ইয়াৰ মূল পাৰ্থক্যসমূহ বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে।

VBG-RAMG কি? (What is VBG-RAMG?)

VBG-RAMG ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হৈছে "বিকশিত ভাৰত - ৰোজগাৰ আৰু আজীৱিকা মিছনৰ গেৰান্টি (গ্ৰামীণ)" (Viksit Bharat - Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission - Gramin)।

এইখন এখন কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অভিলাষী আঁচনি, যাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে কেৱল গ্ৰামীণ শ্ৰমিকক দিনহাজিৰা প্ৰদান কৰাই নহয়, বৰঞ্চ গাঁৱৰ দীৰ্ঘম্যাদী আৰু স্থায়ী আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি তোলা। পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলৰ পুৰণি আৰ্হিৰ পৰিৱৰ্তে এই নতুন আঁচনিয়ে সম্পদ সৃষ্টি (Asset Creation) আৰু আজীৱিকাৰ (Livelihood) নিৰাপত্তাৰ ওপৰত সৰ্বাধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।

VBG-RAMG ৰ মূল স্তম্ভসমূহ:

চৰকাৰে এই আঁচনিৰ অধীনত উন্নয়নৰ বাবে চাৰিটা মূল ক্ষেত্ৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে:

1. জল সুৰক্ষা (Water Security): জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত পানীৰ নাটন এক ডাঙৰ সমস্যা। সেয়েহে পুখুৰী খন্দা, বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ, আৰু জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা উন্নত কৰাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।

2. মূল গ্ৰামীণ আন্তঃগাঁথনি (Core Rural Infrastructure): গ্ৰামীণ ৰাস্তা-ঘাট নিৰ্মাণ, দলং, আৰু অন্যান্য যাতায়াতৰ সুবিধা উন্নত কৰা।

3. আজীৱিকাৰ সৈতে জড়িত আন্তঃগাঁথনি (Livelihood-linked Infrastructure): কৃষিভিত্তিক উদ্যোগ, পশুধন পালনৰ বাবে গোহালি নিৰ্মাণ, গুদাম ঘৰ আদি নিৰ্মাণ কৰি স্থানীয় অৰ্থনীতিক টনকীয়াল কৰা।

4. ঋতুভিত্তিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা (Seasonal Disaster Management): বানপানী, গৰাখহনীয়া বা খৰাং আদি প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ পৰা গাঁৱক ৰক্ষা কৰিবলৈ আগতীয়া প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা।

NREGA আৰু VBG-RAMG ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য

যদিও দুয়োখন আঁচনিয়েই গ্ৰামীণ কৰ্মসংস্থানৰ লগত জড়িত, তথাপিও দুয়োখনৰ গাঁথনি, উদ্দেশ্য আৰু কাৰ্যপ্ৰণালীৰ মাজত আকাশ-পাতাল পাৰ্থক্য আছে। তলত এই পাৰ্থক্যসমূহ তালিকা আৰু বৰ্ণনাৰ জৰিয়তে দাঙি ধৰা হ'ল:

 সম্পূৰ্ণ নাম :- মহাত্মা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰামীণ নিয়োগ নিশ্চিতকৰণ আইন | বিকশিত ভাৰত - ৰোজগাৰ আৰু আজীৱিকা মিছনৰ গেৰান্টি (গ্ৰামীণ) |

 কৰ্মসংস্থানৰ দিন :- MGNREGA ত বছৰত ১০০ দিনৰ কৰ্মসংস্থানৰ আইনী গেৰান্টি।  VBG-RAMG ত বছৰত ১২৫ দিনৰ কৰ্মসংস্থানৰ আইনী গেৰান্টি। 

মূল দৰ্শন :- দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ আৰু জৰুৰীকালীন কৰ্মসংস্থান (Demand-driven relief)।  স্থায়ী সম্পদ সৃষ্টি আৰু আজীৱিকাৰ নিশ্চিতকৰণ (Asset creation & Livelihood)। 

কৰ্মৰ প্ৰকৃতি :- সাধাৰণ গাঁৱলীয়া শ্ৰম, প্ৰায়ে গাঁত খন্দা বা মাটি কঢ়িওৱা কামতে সীমাবদ্ধ।  আধুনিক আৰু কাৰিকৰী দিশ সম্বলিত নিৰ্দিষ্ট আন্তঃগাঁথনিমূলক কাম। 

 লক্ষ্যৰ সময়সীমা :- MGNREGA ২০০৫ চনত আৰম্ভ হোৱা এক পুৰণি ব্যৱস্থা।  VBG-RAMG ২০৪৭ চনৰ 'বিকশিত ভাৰত'ৰ লক্ষ্যৰ সৈতে সংগতি ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা আধুনিক ব্যৱস্থা। 

দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা :- দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট আৰু সুকীয়া গুৰুত্ব নাছিল।  'ঋতুভিত্তিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা'ক ইয়াৰ এটা মূল স্তম্ভ হিচাপে লোৱা হৈছে। 

পাৰ্থক্যৰ বিতং বিশ্লেষণ:

কৰ্মদিনৰ বৃদ্ধি: NREGA ত এজন ব্যক্তিয়ে বছৰত সৰ্বোচ্চ ১০০ দিনৰ কাম লাভ কৰিছিল। কিন্তু VBG-RAMG ত ইয়াক ১২৫ দিনলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত গ্ৰামীণ শ্ৰমিকসকলৰ বাৰ্ষিক আয় বৃদ্ধি পাব আৰু তেওঁলোক আৰ্থিকভাৱে অধিক সচ্ছল হ'ব।

দৰিদ্ৰতা বনাম সম্পদ সৃষ্টি: NREGA ৰ মূল লক্ষ্য আছিল মানুহৰ হাতলৈ কিছু ধন দিয়া যাতে তেওঁলোকে দুবেলা-দুমুঠি খাবলৈ পায়। কিন্তু বৰ্তমান ভাৰতত দৰিদ্ৰতাৰ হাৰ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। সেয়েহে VBG-RAMG য়ে কেৱল টকা বিতৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, গাঁৱত এনেকুৱা সম্পদ গঢ়ি তোলাত গুৰুত্ব দিছে যিয়ে ভৱিষ্যতলৈও উপাৰ্জনৰ পথ মুকলি কৰিব পাৰে।

ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা: অসমৰ দৰে ৰাজ্যত প্ৰতি বছৰে বানপানীয়ে বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰে। NREGA ত বানপানীৰ পিছত মেৰামতিৰ কাম হৈছিল, কিন্তু VBG-RAMG ৰ 'ঋতুভিত্তিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা'ৰ জৰিয়তে বানপানী অহাৰ আগতেই মথাউৰি মেৰামতি বা পানী ওলাই যোৱা নলা নিৰ্মাণৰ দৰে আগতীয়া ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ'ব।

NREGA ৰ পৰিৱৰ্তে VBG-RAMG ৰ প্ৰয়োজনীয়তা কিয় অনুভৱ হ'ল?

যিকোনো সফল আইন বা আঁচনিৰো এটা সময়সীমা থাকে। ২০০৫ চনত আৰম্ভ হোৱা NREGA য়ে ভাৰতৰ গ্ৰামীণ দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস কৰাত এক ঐতিহাসিক ভূমিকা পালন কৰিছিল। কিন্তু সাম্প্ৰতিক সময়ত ইয়াৰ কিছুমান সীমাবদ্ধতা পোহৰলৈ আহিছিল, যাৰ বাবে VBG-RAMG ৰ দৰে নতুন আঁচনিৰ প্ৰয়োজন হ'ল:

 ১.দৰিদ্ৰতাৰ হাৰৰ দ্ৰুত অৱনতি:

শেহতীয়া চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি, বিগত এক দশকত ভাৰতত চৰম দৰিদ্ৰতাৰ হাৰ লক্ষণীয়ভাৱে হ্ৰাস পাইছে (প্ৰায় ৫% ৰ তললৈ)। এতিয়া মানুহৰ প্ৰাথমিক প্ৰয়োজন কেৱল খাদ্য নহয়, বৰঞ্চ উন্নত জীৱনধাৰণৰ মানদণ্ড। সেয়েহে পুৰণি দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলৰ আৰ্হিৰ সলনি এক উন্নত অৰ্থনৈতিক আৰ্হিৰ প্ৰয়োজন।

২. স্থায়ী সম্পদৰ অভাৱ:  

 NREGA ৰ অধীনত কোটি কোটি টকা খৰচ কৰা হৈছিল যদিও, গাঁৱত চকুত লগা ধৰণৰ স্থায়ী সম্পদ গঢ়ি উঠা নাছিল। প্ৰায়ে একেখিনি ৰাস্তাতে বাৰে বাৰে মাটি পেলোৱা বা অপ্ৰয়োজনীয় ঠাইত গাঁত খন্দা দেখা গৈছিল। VBG-RAMG য়ে এই অপচয় ৰোধ কৰি নিৰ্দিষ্ট আৰু প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি (যেনে- উন্নত জলসিঞ্চন প্ৰকল্প, পকী নলা, গুদাম ঘৰ) নিৰ্মাণত গুৰুত্ব দিছে।

৩. আধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু দক্ষতাৰ ব্যৱহাৰ:

বৰ্তমানৰ যুগত কেৱল শাৰীৰিক শ্ৰমেই যথেষ্ট নহয়। VBG-RAMG ৰ জৰিয়তে শ্ৰমিকসকলক কিছু কাৰিকৰী কামতো নিয়োজিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, যিয়ে তেওঁলোকৰ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিব।

VBG-RAMG আঁচনিয়ে ভাৰতৰ গ্ৰামীণ অৰ্থনীতিত কি প্ৰভাৱ পেলাব ?

• কৃষি খণ্ডৰ উন্নতি: জল সুৰক্ষা আৰু আজীৱিকা আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ ফলত কৃষকসকলে খেতিৰ বাবে পৰ্যাপ্ত পানী পাব। ফচল সংৰক্ষণৰ বাবে গুদাম ঘৰ নিৰ্মাণ হ'লে তেওঁলোকে উপযুক্ত মূল্যত ফচল বিক্ৰী কৰিব পাৰিব।
• মহিলা সৱলীকৰণ: পূৰ্বৰ দৰেই এই আঁচনিতো মহিলাসকলৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰা হ'ব। অতিৰিক্ত ২৫ দিনৰ কামে মহিলাসকলক আৰ্থিকভাৱে অধিক স্বাৱলম্বী কৰিব।
• প্ৰব্ৰজন ৰোধ (Reverse Migration): গ্ৰামাঞ্চলত যদি বাৰ্ষিক ১২৫ দিনৰ নিশ্চিত কৰ্মসংস্থান পোৱা যায় আৰু লগতে গাঁৱৰ পৰিৱেশ উন্নত হয়, তেন্তে কৰ্মসংস্থানৰ সন্ধানত চহৰলৈ বা বহিঃৰাজ্যলৈ যোৱা শ্ৰমিকৰ সংখ্যা যথেষ্ট পৰিমাণে হ্ৰাস পাব।
• অৰ্থনৈতিক সক্ৰিয়তা: গ্ৰামীণ শ্ৰমিকৰ হাতলৈ অধিক ধন অহাৰ অৰ্থ হ'ল বজাৰত সামগ্ৰীৰ চাহিদা বৃদ্ধি পোৱা। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ দেশৰ অৰ্থনীতিয়ে এক নতুন গতি লাভ কৰিব।

প্ৰত্যাহ্বান আৰু ভৱিষ্যতৰ বাট

যিকোনো নতুন আঁচনিৰ সফল ৰূপায়ণৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান প্ৰত্যাহ্বান থাকে। VBG-RAMG ৰ ক্ষেত্ৰতো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নহয়:

• দুৰ্নীতি ৰোধ: NREGA ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমস্যা আছিল ভুৱা জব কাৰ্ড আৰু পুঁজিৰ অপব্যৱহাৰ। VBG-RAMG ত আধুনিক প্ৰযুক্তি (যেনে- জিঅ'-টেগিং, আধাৰ ভিত্তিক ধন প্ৰদান) ব্যৱহাৰ কৰি দুৰ্নীতি কেনেদৰে ৰোধ কৰা হয়, সেয়া এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হ'ব।

• কাৰিকৰী জ্ঞানৰ প্ৰসাৰ: উন্নত মানৰ আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণৰ বাবে গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰ্যায়ত প্ৰয়োজনীয় অভিযান্ত্ৰিক আৰু কাৰিকৰী জ্ঞানৰ অভাৱ থাকিব পাৰে। পঞ্চায়ত প্ৰতিনিধি আৰু বিষয়া-কৰ্মচাৰীসকলক ইয়াৰ বাবে উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণ দিয়াটো অতি জৰুৰী।

• বিত্তীয় বোজা: ১২৫ দিনৰ কাম আৰু উন্নত সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে চৰকাৰী ৰাজকোষৰ ওপৰত যথেষ্ট আৰ্থিক বোজা পৰিব। কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজত পুঁজিৰ সঠিক সমন্বয় নহ'লে আঁচনিখন লেহেমীয়া হোৱাৰ আশংকা থাকে।

পৰিশেষত ক'ব পাৰি যে, VBG-RAMG কেৱল এখন নাম সলনি কৰা আঁচনিয়েই নহয়, ই হৈছে পৰিৱৰ্তিত ভাৰতৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা এক দূৰদৰ্শী অৰ্থনৈতিক পদক্ষেপ। NREGA য়ে যিদৰে গ্ৰামীণ ভাৰতক এক কঠিন সময়ত সকাহ দিছিল, ঠিক তেনেদৰে VBG-RAMG য়ে গ্ৰামীণ ভাৰতক এক নতুন উচ্চতালৈ লৈ যোৱাৰ সপোন দেখিছে। গাঁৱৰ আন্তঃগাঁথনি চহৰৰ সমকক্ষ কৰা, কৃষকক সকাহ দিয়া আৰু শ্ৰমিকক মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন দিয়াৰ যি লক্ষ্য এই আঁচনিত নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, সি সঁচাকৈয়ে প্ৰশংসনীয়। যদিহে এই আঁচনিখন সম্পূৰ্ণ স্বচ্ছতা আৰু নিষ্ঠাৰে ৰূপায়ণ কৰা হয়, তেন্তে অনাগত দিনত 'বিকশিত ভাৰত ২০৪৭' ৰ সপোন বাস্তৱায়িত হোৱাত ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব।

পঢ়ক -অনলাইনত মাটিৰ খাজনা কেনেকৈ পৰিশোধ কৰিব পাৰি ?